X
تبلیغات
(HIS) سیستم اطلاعات بیمارستانی - HIS در دانشگاههاي علوم پزشكي ايران

HIS در دانشگاههاي علوم پزشكي ايران در زمینه

مطالعه در چند دانشگاه

HIS  يا سيستم اطلاعات بيمارستاني و بعبارت صحيحتر سيستم اطلاعات بهداشتي،  به معناي پياده‌سازي سيستم يكپارچه‌ توليد اطلاعات لازم براي مديريت تمامي فعاليت‌هاي مربوط به سلامت، از قبيل  برنامه‌ريزي، نظارت ، هماهنگي و تصميم‌گيري می باشد.وظیفه HIS ، پشتیبانی از فعالیت های بیمارستان در سطوح کاربردی، تاکتیکی واستراتژیک است .هدف ازاستقراریک سیستم HIS این است که از کامپیوتر و وسایل ارتباطی برای جمع آوری ، ذخیره ، پردازش ، بازیابی وارتباط دادن مراقبت بیمار همچنين اطلاعات اداری برای تمامی فعالیت های مربوط به بیمارستان استفاده نماییم .در یک سیستم اطلاعات بیمارستانی ، داده هاباید به صورت منسجم در پایگاه داده ها ذخیره شوند و در دسترس کاربران مجاز ، در محل و در زمانی که داده ها مورد نیاز است و در فرمتی که با نیازهای خاص کاربر منطبق باشد ، قرارداده شوند. به طور کلی موارد زیر اهداف چنین سیستمی هستند :

1. استفاده موثرتراز منابع محدودی که برای مراقبت از بیمار در دسترس هستند
2.  بهبود کیفیت خدمت رسانی به بیمار
3.  پشتیبانی از تحقیق
4.  پشتیبانی از آموزش

گسترش HIS در دهه 90 در جوامع مختلف از جمله ايران اهميت و جايگاه آن را بيشتر روشن مي‌نمايد.  كشورهاي صنعتي سالهاست كه از اين تكنولوژي در عرصه بهداشت و درمان بهره مي برند. اما پياده‌سازي این سیستم در بيمارستان‌هاي مناطق مختلف ايران بيانگر فراهم شدن زيرساخت فرهنگي ، تكنولوژي مناسب جهت ايجاد و تكميل سيستم‌هاي بهداشتي مطابق با استانداردهاي جهاني مي‌باشد.در سال‌هاي اخیر با پيشرفت سريع تكنولوژي ،HIS  صورت جديدتري به خود گرفته كه نه تنها از مقوله مديريتي بلكه از مقوله باليني مورد توجه بسيار قرار گرفته است . وجود تجهيزات مجهز به امكانات كامپيوتري كلينيكي همانند(MRI,CTscan,…) و همچنين نرم‌افزارهاي طراحي شده مخصوص بخش‌هاي كلينيكي و پاراكلينيكي و استفاده جوامع پيشرفته پزشكي از اين گونه نرم‌افزارها در حيطه HIS و استفاده از آن در ارتباطات بين‌المللي و لزوم حفظ محرمانگي و خصوصي سازي ، موجب شده که این مجموعه پيچيده اطلاعات و فن‌آوري به سمت معماري اطلاعات يكپارچه پيش برود. در بستر اين معماري قالب‌هاي استانداردي چون HL_7 به منظور پاسخگويي به نياز اشتراك‌گذاري اطلاعات و يا كمك به اثربخشي جريان فرايندهاي باليني و كاهش خطاها شكل گرفته‌اند و در كنار آن استاندارهايي چون Dicom  براي تصوير نگاري پزشكي ، مديريت اطلاعات تصويري پزشكي (Pacs) در نرم افزارها و تجهيزات پزشكي، و ... ايجاد شده است . از سال 1376 چند دانشگاه علوم پزشكي كشور تلاش براي مكانيزه كردن سيستم مراقبت از بيماران در بيمارستانهاي خود را بطور جدي پيگيري نمودند.

به عملکرد دو دانشگاه موفق کشورمان در این زمینه ( از نظر اینجانب ) اشاره می کنم.


HIS  در دانشگاه علوم پزشكي فارس

WWW.SUMS.AC.IR

راه اندازی سیستم اطلاعات بیمارستانی ، با دیدگاه مدیریتی ، از سال 1376 در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی آغاز شد.در زمان برنامه‌ريزي براي اجراي طرح HIS در سال 1382، تعداد 25 بيمارستان از 37 بيمارستان استاني، داراي امكانات سخت‌افزاري و شبكه به همراه نرم‌افزار لازم براي انجام عمليات مختلف بيمارستاني به خصوص اطلاعات مديريتي بيمارستان بوده اند.

در ابتداي سال 82 با بررسي وضعيت موجود و استخراج نكات زير، برنامه‌ريزي براي شكل‌گيري ساختار اطلاعات يكپارچه سلامت در استان آغاز گرديد:

از جمله دلايل عمده اين پيگيري و نياز به سيستم اطلاعات يكپارچه :

1. نبود امكانات تخصصي پزشكي در دسترس در همه نقاط استان
2. 
مشكلات نگهداري و حمل و نقل پرونده‌هاي پزشكي و بهداشتي بين مراكز مختلف بهداشتي و درماني
3. 
كاستي‌هاي موجود در نرم‌افزار قديمي براي پاسخگويي به نيازهاي اطلاعاتي مديران بيمارستاني بخصوص در زمينه‌هاي مالي
4. 
ايجاد نيازهاي اوليه در بين متخصصين واساتيد بخش ‌هاي باليني براي دستيابي به اطلاعات باليني بيماران در راستاي ارتقاء درمان و پژوهش‌هاي كاربردي
5. 
مشكلات مديران ارشد دانشگاه در سطح معاونين دانشگاه براي دستيابي به موقع، صحيح و دقيق به آمار واطلاعات لازم براي تصميم‌گيري‌هاي كلان درسطح استان
6. 
نبودن وحدت رويه در سطح ثبت تشخيص‌ها و اطلاعات بيماران

اهداف سيستم يكپارچه اطلاعات در استان:

هدف نهايي:‌  بهبود و ارتقاء مديريت اطلاعات سلامت مطابق با استانداردهاي بين المللي به منظور ارتقاء سلامت جامعه در حيطه استان فارس

هدف اصلي : ايجاد يك سيستم يكپارچه اطلاعات سلامت مطابق با استاندارهاي بين‌المللي در سطح استان فارس 
 
اهداف اختصاصي : 1. ايجاد زيرساخت لازم براي برقراري سيستم يكپارچه اطلاعات بيمارستاني در محدوده استان فارس

اهميت اطلاعات يكپارچه بيمارستاني و نياز روزافزون به توانمند سازي تكنولوژي تبادل اطلاعات و ارتباطات،ايجاد حداقل زيرساخت لازم براي برقراري ارتباط بين نقاط مختلف توليد كننده اطلاعات در سطح استان را ضروری مینماید.

اين ارتباطات در 3بخش مورد بررسي و برنامه‌ريزي قرار گرفته است:

شبكه‌هاي داخلي (LAN)
 
ارتباط بين نقاط مختلف شهر شيراز (Intranet)
ارتباط بين نقاط مختلف استان (Point to multipoint connection)

براي هركدام از فعاليت‌هاي پيش‌گفت در طرح اصلي پروژه، پهناي باند خاصي مورد نياز است كه در برنامه‌ريزي مرحله‌بندي شده، در اولين بخش‌ها تقويت LAN در سطح بيمارستان‌ها، شبكه‌هاي بهداشتي درماني شهرستان‌ها براي تبادل اطلاعات غيرتصويري لازم بوده است كه پياده سازي آنها مورد بررسي قرار گرفته است.

ايجاد تمهيدات لازم به منظور برقراري ارتباط صحيح با اينترنت شهري،‌ بهينه سازي سرعت، هماهنگي با مخابرات جهت ارتباطات p2p مركز استان با ساير شهرستان‌ها و همچنين ايجاد ارتباط بين بيمارستاني با استفاده از تكنولوژي‌هايي با سرعت بالا (فيبر نوري (دانشگاه را در رسيدن به اين مهم ياري خواهند كرد.

1. ايجاد بستر آموزشي مناسب براي اعضاء درگير با سيستم يكپارچه اطلاعات سلامت  با توجه به این که لازمه پیاده سازی هر سیستمی آموزش کارکنان در گیر با آن سیستم میباشد در سیستم HIS نیزآموزش كاركنان سیستم سلامت ( بهداشتی و درمانی)  ، مديران، دانشجویان و خدمت گیرندگان (مردم و بخش خصوصی) به صورت حضوري يا غیر حضوری در هر واحد بهداشتی _درمانی توسط  شركت پياده كننده HIS وبا هماهنگی با کارشناسان مدیریت فن آوری اطلاعات انجام میگیرد . در خصوص مراکز بهداشتی و درمانی كه با افراد مقاطع مختلف سر و كار دارد از مراكز اطلاع رساني كه در هر مرکز بهداشتی _درمانی موجود است استفاده كرده وپس از گذراندن دوره آموزش حضوری یا غیر حضوری در بخش های مربوطه بهداشتی و درمانی  اقدام به كار خواهند نمود .

2.   گسترش ورود اطلاعات در سيستم يكپارچه اطلاعات بيمارستاني در استان فارس در این مرحله تلاش براي دستيابي به يك سيستم اطلاعات بيمارستاني منفرد انجام میشود.

3.   ايجاد data warehouse  در سيستم پرتال مناسب براي يكپارچه ساختن اطلاعات براي بخش‌هاي درگير با سيستم يكپارچه اطلاعات سلامت در استان فارس  

در مرحله قبل بيشترين تلاش براي دستيابي به يك سيستم اطلاعات بيمارستاني منفرد انجام میشود. ولي با توجه به تعداد 37 بيمارستان در سطح شيراز و استان وبرنامه تكميل HIS در سطح تمامي آنها با امكانات زير ساخت موجود در شهر شيراز امكان ايجاد يك پايگاه متمركز اطلاعات بيمارستاني فراهم است و در مرحله بعدي با تلاش براي برقراري ارتباط درسطح استان از طريق امكانات مخابرات اميداست كه اتصال اطلاعاتي بيمارستانهاي استان در Data Center دانشگاه امكان پذير گردد و اين اتصال فضاي اطلاعاتي مناسبي براي اطلاع‌رساني و در فاز بعدي تعاملات اطلاعاتي بر روي وب را براي انجام فعاليت‌هاي مرتبط با بيمارستان فراهم نمايد.

 4.     اتصال بانك اطلاعات تصويري پزشكي (PACS)

بحث تصويربرداري و امكانات آرشيو تصاوير ابتدا در گرافي‌هاي (Graphy) راديولوژي مطرح مي‌گردد و در مرحله بعدي در تصويربرداري‌هاي اسكوپي (Scopy) قابل بررسي است.
يكي از توجيه‌هاي اقتصادي مهم براي استفاده از اين فن‌آوري حركت به سمت Filmless نمودن راديولوژي‌هاست استفاده از DR, CR  و سپس MR و مطالب مربوط به تصويرسازي‌ها توسط MRI است. البته در بدو اين حركت هزينه تجهيزات لازم و امكانات مطلوب گران قيمت است ولي هزينه اثر بخشي آن در طول زمان مشخص خواهد شد. علاوه بر اين يكي از مشكلات جاري در راديولوژي‌هاي بزرگ نگهداري عكس‌ها و آرشيو نمودن اطلاعات و در مرحله بعد اثر بخش بودن روند آرشيو اين عكس‌ها براي دستيابي‌هاي تحقيقاتي و يا درماني است.

5. ايجاد سيستم يكپارچه ثبت اطلاعات بهداشتي (EHR) در قالب سيستم پرتال اطلاعات سلامت استان فارس در اين قسمت اطلاعات بهداشتي نيز وارد سيستم ثبت اطلاعات خواهد شد و سوابق مربوط به سلامتي و بهداشت  افراد از زمان تولد تا زمان مرگ قابل ثبت خواهد بود

پیاده سازی  اين سيستم اطلاعاتي در چند مرحله برنامه‌ريزي گرديده است :
• مرحله اول: 

نصب و تنظيم سيستم در Data center دانشگاه و شروع به كار كارشناسان   ستادي و حوزه معاونت بهداشتي وتوليد فرم‌هاي لازم وتعريف گزارش‌هاي مورد نياز وبرنامه‌ريزي ثبت وا ستخراج شاخص‌هاي آماري بهداشت درفضاي نرم افزار

• مرحله دوم:

نصب و تنظيم سيستم در مراكز بهداشت شهرستانهاي استان وشروع به كار كارشناسان اجرايي در اين مراكز و تكميل اطلاعات فرم‌ها و ارسال اطلاعات تكميل شده در فرم به مركز استان

• مرحله سوم:

نصب وتنظيم سيستم در مراكز بهداشتي درماني شهري با درنظرگرفتن اولويت‌هاي ارتباطي وسخت‌افزاري لازم درهر موقعيت

• مرحله چهارم:

نصب وتنظيم سيستم در مراكز بهداشتي درماني روستايي

پس از طي اين مراحل كه زمان طولاني را به خود اختصاص خواهد داد يك پايگاه داده‌هاي بهداشتي خواهیم داشت كه اطلاعات آماري را در خود ذخيره مي‌نمايد و علاوه بر آن پرونده‌هاي سلامتي موجود در مراكز بهداشتي درماني شهري و روستايي را نيز شامل خواهد شد.  ارتباط اطلاعات حاصل از اين پرونده‌ها(EHR) با پرونده‌هاي بيماري اين افراد(EPR) مرحله پيچيده‌تري را به خود اختصاص خواهد داد. نصب وراه اندازی این سیستم در تاریخ  20/2/85  در حوزه معاونت بهداشتی انجام گرفته است وپیگیری جهت اجرای مرحله اول برنامه ریزی در دست انجام است.

6.     ايجاد سيستم يكپارچه اطلاعات بيماران (EPR) در قالب كارت سلامت

برقراري اتصال ركوردهاي EHR با (CPR) EPR احتياج به يك فيلد شناسه (Primary Key) دارد تا هر فرد به گونه‌اي يكتا در پايگاه داده‌ها شناخته شود.بهترين گزينه در اين قالب «كدملي»است . با حل اين مسئله، نكته بعدي آن است كه سيستم ارجاع عملياتي شود واين بحث در مرحله اول نیاز به تجزيه و تحليل سيستم (خارج از پايگاه اطلاعات سلامت) وسپس اعمال آن در سيستم نرم‌افزاري دارد. با پیاده سازی قوانین اجرایی ومشخص شدن فرایند انجام کار استفاده از كارت سلامت با استفاده از اين پايگاه ودر اجرا بصورت كارت‌هاي داراي حافظه و يا تنها به عنوان كارت حامل كد سلامت خواهد بود.

7.     توسعه يكپارچگي اطلاعات بيمارستاني در سطح مراكز دارويي _ درماني  (Private section)  غيردانشگاهي در سطح استان فارس . براي رسيدن به يك سيستم يكپارچه سلامت نياز هست كه بخش‌هاي بهداشتي-درماني موجود مانند:‌آزمايشگاه ها راديولوژي‌ها، مطب‌ها در سطح استان نيز توانايي اتصال به  این شبكه سيستم اطلاعاتي را داشته باشند  و تعاملات داده ها بین سیستم خصوصی وسیستم سلامت به صورت الکترونیکی وپویا برقرار گردد.

8.     ايجادو گسترش سلامت از راه دور (Telehealth) در ارتباط با سيستم يكپارچه اطلاعات بيمارستاني در استان فارس

این موضوع به ميزان زيادي بستگي به ايجاد زيرساخت‌هاي لازم دارد. اين زير ساخت‌ها با فرهنگ‌سازي و عملياتي نمودن HIS در سطح بيمارستان ارتباط دارد ولي در بررسي‌های اوليه احتياج به امكان سنجي دقيقي دارد تا ابعاد مختلف استفاده از Telematics بررسي شود.   در اين خصوص مي‌توان به موضوع‌هاي متعددي همچون موارد زير اشاره نمود:

 Teleconsultation
 Telepatholgy

 Teleendoscopies

بعضي از اين موارد احتياج به زيرساخت ارتباطي قوي و همچنين تجهيزات سخت‌افزاري مربوطه دارند كه هزينه لازم براي دستيابي به هركدام را جداگانه لازم دارد. به عبارتي هركدام از اين موارد خود بصورت يك ريز پروژه در ذيل طرح اصلي بايستي تعريف شده و براي دستيابي به آن مديريت شود.

9.      ارتقاء مديريت اطلاعات سيستم يكپارچه سلامت با ايجاد(Executive Information System) EIS و(Management Information System) MIS هاي لازم براي تصميم‌گيريهاي كلان سلامت در استان فارس . جهت استفاده بهينه و موثر از اطلاعات، بايستي سيستم‌هاي اطلاعاتي مناسب EIS و MIS مورد استفاده مديران مجموعه قرار گیرد.

به دليل سياست‌گذاري‌هاي وزارت متبوع و تعجيل در انجام بخشي با عنوان مديريت مبتني بر عملكرد و بودجه‌ريزي عملياتي كه مورد اول به عنوان يك گزارش مديريتي TPS در سطح بيمارستان قابل استفاده است و موضوع بودجه‌ريزي عملياتي با يك نگرش MIS مالي براي هر بيمارستان و در جمع براي بودجه‌ريزي تمامي بيمارستان‌هاي تحت پوشش لازم دانسته شد. براين اساس برمبناي دستورالعمل‌هاي مربوط به اين طرح نكات زير و محصول تحليل‌هاي مربوطه به شرح ذيل مي‌باشند:

الف: مديريت مبتني بر عملكرد:

در اين مبحث فرايندهاي كاري در حوزه مختلف بيمارستاني از جمله بخش‌هاي باليني، آزمايشگاه، راديولوژي، توانبخشي باید مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرارگیرد و مديريت بيمارستان بر اساس اين مستندات مي تواند نتايج كار و ميزان بهره‌وري سيستم بيمارستان را پايش نمايد. نوع پرداخت‌هاي مالي غير از حقوق پايه نيز كه پيش از اين در قالب موردي يا اضافه‌كاري پرداخت مي‌گرديد بر اساس ميزان كاركرد و ضريب‌هاي مربوطه محاسبه خواهد شد. به اين دليل هرفردي كه فعاليتي در حيطه مربوطه انجام مي‌دهد بايستي موارد انجام كار را گزارش نمايد تا براساس اين گزارش كار هم پايش فعاليت انجام شود وهم پرداخت‌هاي لازم محاسبه گردد. لذا امكان Login كارشناس‌هاي مربوطه در نقاط مختلف بيمارستاني، در ساعت‌هاي متفاوت و با كارهاي مختلف لازم است كه در نتيجه اين ساختار، تامين سخت‌افزار لازم مشكلات خاص خود را خواهد داشت و بايستي امكانات لازم ديده‌ شود و در مرحله بعد آموزش تمامي افراد درگير اهميت بسيار زيادي دارد كه اين آموزش در يك مقطع پايان نمي‌گيرد و احتياج به پايش دارد. در خصوص منظور كردن اين موضوع در نرم افزارHIS   در رابطه با  فرآيندهاي پرستاري با دفتر پرستاري هماهنگي های لازم انجام شده  است.

همچنين با مسئولين بخشهاي ديگر از قبيل   آزمايشگاه ، راديولوژي، فيزيوتراپي ، داروو... هماهنگيهایي انجام گرفته است  و در جلسات اصلاح ساختار اقتصادي مديريتي بيمارستان مطرح شده است .

ب : بودجه‌ريزي عملياتي:

طرح اين موضوع با تلاش براي قابل محاسبه نمودن هزينه های بيمارستان، به گونه‌اي اين موضوع را مطرح مي‌نمايد كه حسابداري در بيمارستان بصورت تجاري ياصنعتي انجام شود و باتوجه به مشكلات سيستم دولتي بصورت تعهدي عمل نمايند واز حالت نقدي كه بسيار سنتي است خارج گردد. لازمه اين كار ثبت اطلاعات كامل حسابداري تعهدي است كه بدنبال آن احتياج به يك پايگاه داده براي ثبت اين اطلاعات است كه در قالب نرم‌افزارهاي حسابداري معناي عملياتي بيشتري پيدا مي‌كند .بدین صورت که حساب‌هاي بيمارستاني درآمد و هزينه بصورت تعهدي ثبت شود و درنتيجه به منظور ايجاد هماهنگي در سطح بيمارستانهای مختلف، سيستم كدگذاري مشتركي برروي حساب‌هاي معين و اصلي انجام گيرد تا امكان ثبت حسابهای بیمارستانی درآمد وهزینه به صورت تعهدی جهت ایجاد امکان بودجه ریزی عملیاتی وتهیه گزارش‌هاي بودجه‌اي مورد نیاز از تمام بيمارستانهاي مرتبط فراهم شود.

10.اتصال سيستم يكپارچه سلامت با سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS استان فارس

سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) مجموعه ای از اطلاعات توصیفی و مکانی است .لذا اتصال اطلاعات موجود در سيستم اطلاعات سلامت به GIS سبب ايجاد GIS  بهداشتي  خواهد شد.

مراحل استقرار سیستم HIS در بیمارستانها:

در فرایند انجام کار بیمارستانها به دو دسته تقسیم میشوند:

1.بیمارستانهای فاقد سیستم HIS  تحت dos
     
مراحل انجام کارشامل :
• تهیه نقشه اولیه از بیمارستان جهت طراحی شبکه 
• 
کابل کشی ونصب تجهیزات شبکه
• 
برآورد تجهیزات سخت افزاری مورد نیاز
• 
تهیه تجهیزات مورد نیاز
• 
نصب وراه اندازی تجهیزات
• 
آموزش نرم افزار
2.
بیمارستانهای دارای سیستم HIS  تحت dos
 
در بیمارستانهای دارای سیستم  HIS  تحت dos ارتقا شبکه ، تجهیزات  سخت افزاری، نرم افزار وانتقال اطلاعات از سیستم تحت dos به سیستم جدید ویندوز انجام می گیرد.

 بیمارستان حافظ به عنوان پایلوت جهت پیاده سازی سیستم جدید انتخاب شده است و مراحل ارتقا نرم افزار در آن از نیمه دوم سال 83 آغازشده است.


HIS در دانشگاه علوم پزشكي مشهد

WWW.MUMS.AC.IR

بر کسی پوشیده نیست که سازماندهی و ارائه خدمات بهداشتی درمانی مستلزم دست و پنجه نرم کردن با حجم انبوهی از اطلاعات است . برای بهینه کردن عملیات درمانی نیاز مبرمی به مدیریت مکانیزه اطلاعات است . کارشناسان بر این باورند که آن دسته از مراکز بهداشتی درمانی که سیستمهای اطلاعاتی خود را مکانیزه نکرده باشند در عرصه فن آوری اطلاعات قرن بیست و یکم یارای رقابت نخواهند داشت .

در چند سال گذشته مراکز بهداشتی درمانی کشورمان به ویژه بیمارستانها در صدد مکانیزه کردن سیستمهای مدیریت اطلاعاتی خود برآمده اند. در ابتدا مقصود از همچنین فعالیتهای کاهش هزینه ها ، پرت های در آمد ناشی از کاغذ بازیهای موجود در سیستمهای دستی و اداری بوده است اما اکنون به مرحله ای رسیده ایم که بهبود کیفیت ارائه خدمات درمانی اهمیتی روزافزون می یابد هدف آن است که کلیه اطلاعات بهداشتی و درمانی هر فرد در طول عمرش در قالب یک پرونده الکترونیکی ذخیره شود که در هر نقطه ای از کشور از طریق شبکه سراسری کامپیوتری قابل دسترسی باشد .

امروزه در بسیاری از بیمارستانهای کشورمان سیستمها ی کامپیوتری مختلفی برای اداره امور مربوطه به پذیرش – ترخیص – آزمایشگاه – رادیولوژی – داروخانه – حسابداری – و غیره  راه اندازی شده است که هر یک توسط تولید کننده ای از بیرون یا به دست نیروهای مهندسی شاغل در بیمارستان تهیه شده و هر یک از این سیستمها قالب اطلاعات مخصوص به خود را دارد و به همین جهت در حال حاضر اطلاعات سیستمهای بیمارستانی اجرا شده در ایران عملا قابلیت تبادل اطلاعات را با یکدیگر ندارند. اما هم اکنون نیاز روز افزونی برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات کلینیکی – پاراکلینیکی و اداری بیمارستانها احساس می شود.

از سوی دیگر با توجه به فشارهای اقتصادی جهت کاهش هزینه های اداری بیمارستانها مسئولان این مراکز مایل اند برای مکانیزه کردن بخشهای زیر مجموعه خود حق انتخاب بیشتری داشته باشند و امکان آن را داشته باشند که برای هر بخش زیر مجموعه خود بهترین نرم افزار را که جوابگوی نیازهای آنان باشد از میان محصولات نرم افزاری تولید کنندگان مختلف انتخاب کنند نه آنکه به صرف انعقاد قرارداد با یک شرکت جهت مکانیزه کردن یک واحد زیر مجموعه ملزم باشند نرم افزارهای سایر بخشهای زیر مجموعه را از همان شرکت تهیه کنند همچنین تمایل اغلب مسئولان آن است که روند مکانیزه کردن بیمارستان به صورت تدریجی و گام به گام باشد و نه به صورت انقلابی و ناگهانی به نحوی که مجموعه سیستم اطلاعات بیمارستانی متشکل از اجزای مجزا اما مرتبط با یکدیگر باشد.

متاسفانه اغلب نرم افزارهای موجود در ایران به اقتضای تقاضای مشتری تهیه شده اند و نه بر اساس یک نگرش جامع نگر منطقی و سیستمی ، بنابراین چون برای مشتریان متفاوت تهیه شده اند  سازگار با یکدیگر نیستند و برقراری ارتباط بین آنها در محیط شبکه امری بس دشوار و پر هزینه است هم از نظر مالی برای خریدار و هم از نظر نیروی مهندسی برای تولید کننده

وجود استانداردهای مورد توافق با کاهش هزینه های مذکور هم به نفع تولید کنندگان نرم افزارهای اطلاعات بیمارستانی و هم به نفع استفاده کنندگان از آنهاست .

امروزه استاندارد HL7  به عنوان پروتكل مطمئن و به صرفه برای یکپارچه سازی نرم افزارها ی مختلف کاربردی ، در محیطهای بهداشتی – درمانی شناخته شده است.

 استاندارد               (Health Level 7 -  HL7

 در سال 1987 کمیته ای متشکل از تولید کنندگان نرم افزاری ، نمایندگان نرم افزاری ، نمایندگان بیمارستانهای و دانشگاههای معتبر علوم پزشکی تشکیل شد تا برقراری ارتباط بین نرم افزارهای تولید کنندگان مختلف را تسهیل کند. این کمیته هر چند ماه یک بار در نقاط مختلف امریکا تشکیل جلسه می دهد و نمایندگان کشورهای دیگر از جمله استرالیا – آلمان – ژاپن – هلند – زلاند نو و کانادا نیز درآن شرکت دارند.

 استاندارد(HL7) در سال 1992 از سوی اداره مرکزی استانداردهای بازار مشترک اروپا و در سال 1994 از طرف ANSI آمريكا به عنوان یک ارگان استاندارد ساز معتبر به رسمیت شناخته شد. این گروه در حال حاضر بیش از 1500 عضو حقیقی دارد و صدها بیمارستان در سراسر دنیا دارای سیستمهای اطلاعات بیمارستانی مبتنی بر این اساندار هستند.

  در استاندارد  HL7ساختارکلی رابطهای زیر تعریف شده است:

  •  پذیرش ترخیص و انتقال بیمار
  • مدیریت درخواست و پاسخ  (order result management)
  • ثبت دستور پزشک
  •  مشاهدات بالینی و نتایج پاراکلینیکی
  •  انواع جستجوها
  • امور مالی

 نکات قابل توجه در این استاندارد:

  •  امکان تبادل اطلاعات در انواع بستری های سخت افزاری و نرم افزاری پیش بینی شده
  •  ساختار جای دهی اطلاعات از پیش فرض نشده است بلکه ذخیره و پردازش اطلاعات می تواند به صورت متمرکز یا نا متمرکز باشد.
  • استاندار به گونه ای است که با شناسایی نیازهای جدید توسعه تدریجی سیستمها را ممکن می سازد
  • مبتنی بر تجربیات گذشته و استانداردهای پذیرفته شده موجود است و در عین آنکه در جهت منافع تولیدکننده خاصی نیست دست شرکتها را برای ابتکار عمل باز میگرداند
  • گرچه در اصل برای استفاده در بیمارستانها تدوین شده است در نهایت قابل استفاده در کلیه محیط های بهداشتی درمانی خواهد بود
  •  این استاندارد گردش کارجدیدی را به بیمارستان تحمیل نمی کند بلکه  صرفـا  روشی برای تبادل اطلاعات است . بنابراین راه اندازی هر سیستم مبتنی بر HL7در هر بیمارستان شیوه اجرایی خاص خود را خواهد داشت . هماهنگی تنگاتنگی با سایر استانداردهای پذیرفته شده انفورماتیک پزشکی دارد.

خصوصیات برجسته سیستم IHIS

  • مطابق با فراگیرترین استاندارد جهانی تبادل اطلاعات پزشکی بنام HL7که هم اکنون با سابقه 24 ساله در تمام جهان در حال استفاده است .
  • برخورداری از کامل ترین و قویترین سیستم تامین امنیت در سطوح و وسعت دسترسی کاربران .
  • برخورداری و پشتیبانی از اکثر استانداردهای مطرح مهندسی- پزشکی  .
  • در برگیرنده غنی ترین بانکهای اطلاعات پزشکی از جمله SNOMED  ، ICD_9.CM،  ICD_10 ، تعرفه کالیفرنیا و ........
  • طراحی سیستم بر اساس وقایع پزشکی (medical event based)بطوریکه براحتی بر گردش کار جاری محیط های کلینیکی منطبق می شود.
  • برخورداری از محیط کاملا visual
  • امکان استفاده کامل از mouse در ورود اطلاعات بطوریکه ورود اطلاعات تنها در 5/2% موارد بصورت تایپ است .
  • انعطاف و سهولت فراوان سیستم در تغییر و تطبیق در فرهنگهای مختلف بیمارستانی .
  • امکان ایجاد ارتباط اینترنتی و اینترانتی .
  • پشتیبانی و استفاده از سیستمهای رایج و قابل اعتماد امضاء الکترونیکی بصورت کارت های هوشمند و اثر انگشت .
  • استفاده از سیستمهای نرم افزاری جهت آرشیو ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات تصویری .

 واحد HISشامل بخش های زیر می باشد:

 بخش نرم افزار، بخش خدمات پشتیبانی، بخش آموزش

 مشخصات فنی سیستم

  •  طراحی سیستم بصورت Dynamic Object Oriented ( DOO)
  • ایجاد پرونده الکترونیکی بیمار بصورت multimedia شامل متن صدا- تصویر- انیمیشن و فیلم
  • ایجاد پرونده الکترونیکی بیمار بصورت جامع و قابل استفاده اشتراکی (distributed)در سطوح مختلف شبکه ای
  • برنامه نویسی سیستم با استفاده از زبان قدرتمند visual C ++
  • طراحی شده بر اساس ساختارهای مدرن client/server با هدف استفاده حداکثر از نسل سرویس دهنده های جدیدwindows xp – windows 2003
  • دسترسی به بانکهای اطلاعاتی از طریق SQL جهت استفاده از موتورهای بانکهای اطلاعاتی مشهور از جمله ms sql server
  • قابلیت استفاده از زبان فارسی بصورت Unicode  و چند زبانه

قابلیت انطباق Dynamic صفحات کاربر جهت رفع نیاز هر بیمارستان


 نتیجه :

بنظر می رسد تقریبا تمامی دانشگاههای علوم پزشکی کشور درگیر بکارگیری HIS در بیمارستانهای تابعه هستند. اهداف مشابهی را دنبال می کنند لیکن زیرساخت متفاوتی بوجود آمده . EHRیا یکپارچه سازی اطلاعات بهداشتی و درمانی و الکترونیکی شدن سیستم ارجاع بیمار هنوز در کشور ما یک ایده آرمانی است و بنظر می رسد به این زودی دست نیافتنی باشد.  وجود یک نرم افزار HIS کامل و جامع براساس استاندارد های جهانی یا اطمینان از ادعای HL7  Base  بودن آن هنوز در هیچ یک از دانشگاههای علوم پزشکی دیده نشده . تنوع نرم افزاری و وجود شبکه های غیر استاندارد و به دور از آینده نگری از عمده ترین مشکلاتی است که در حال حاضر دانشگاههای ما را از اهداف عالی خود در زمینه HIS دور نگه داشته.

امید است مدیریت ارشد در سطح وزارتخانه تاملی اساسی برای HIS انجام دهند.

تحقیق و گردآوری : مهندس علی نیک مرام

اين تحقیق، حاصل بازديد من از دانشگاههاي فوق الذكر و تحليل عملكرد آنها در زمينه سيستم اطلاعات بيمارستاني مي باشد. لطفا در كپي ،از نام نویسنده يا وبلاگ بعنوان منبع اينترنتي نام ببريد.

نوشته شده توسط علی نیک مرام در ساعت 11:33 | لینک  |